Het geheugen van de vakbeweging

FNV oproep voor Worker’s Memorial Day – 28 april 2021


28 april 2021

Workers’ Memorial Day

Mary Harris Jones (1 mei 1830 of 1 augustus 1837 – 30 november 1930), was een belangrijke Amerikaans socialist, tevens lid van de Industrial Workers of the World.

Workers’ Memorial Day is de internationale dag waarop werknemers worden herdacht die zijn overleden door een bedrijfsongeval of een beroepsziekte. Workers ‘Memorial Day, ook wel bekend als International Workers’ Memorial Day of International Commemoration Day voor doden en gewonden, vindt jaarlijks over de hele wereld plaats op 28 april. In Canada is het zelfs een dag van nationale rouw.

Workers’ Memorial Day is een gelegenheid om de vermijdbare incidenten op de werkplek, uitzonderlijk slechte arbeidsomstandigheden en grote, aan arbeid gerelateerde gezondheidsrisico’s onder de aandacht te brengen en om campagnes en vakbondsorganisatie te promoten in de strijd voor verbeteringen op het gebied van veiligheid op de werkplek. De slogan voor deze dag vandaag is ‘Remember the dead – Fight for the living’.

6.500 doden in Qatar

Het ‘Remember the dead’ dwingt onder meer om stil te staan bij de zeker 6.500 arbeidsmigranten uit India, Bangladesh, Nepal, Pakistan en Sri Lanka die tussen 2010 en 2020 zijn overleden in Qatar. In 2010 kreeg dit land het wereldkampioenschap voetbal van 2022 toegewezen en sindsdien wordt er in een letterlijk moordend hoog tempo gebouwd. De arbeidsmigranten worden veelal ingezet bij de bouw van voetbalstadions of infrastructuur. Qatar bouwt onder meer voetbalstadions, wegen en zelfs een hele nieuwe stad waar de WK-finale gespeeld moet worden.

Het aantal doden ligt overigens waarschijnlijk veel hoger dan 6.500, omdat alleen de vijf genoemde landen gegevens bijhouden. In Qatar werken ook veel mensen uit de Filipijnen en Kenia. Die landen houden niet goed bij hoeveel arbeidsmigranten zijn overleden. Volgens de officiële cijfers van de Qatarese overheid stierven de meeste buitenlandse werknemers een natuurlijke dood. Na de dood wordt er echter nooit een autopsie uitgevoerd om achter de precieze doodsoorzaak te komen. Veel mensen die in Qatar werken hadden geen gezondheidsproblemen maar stierven toch plotseling, mogelijk door de slechte woon- en werkomstandigheden. In de zomer van 2019 bezweken veel bouwvakkers aan de hitte. Ondanks hoge temperaturen moesten ze toch doorwerken.  De regering van Qatar noemt het dodental “in proportie met het aantal buitenlandse arbeidskrachten”. In het land werken ongeveer 2 miljoen buitenlanders.

De organisatie van het WK in Qatar en de wereldvoetbalbond FIFA zeggen dat er alles wordt gedaan om de veiligheid van werknemers te waarborgen. De FIFA claimt dat er minder bouwvakkers overlijden die bezig zijn met het bouwen voor het WK dan in de rest van de wereld, maar de bond levert hier geen bewijs voor.

Hoewel 28 april wordt gebruikt als het brandpunt voor herdenking en een dag van internationale solidariteit, gaan campagnes en andere gerelateerde activiteiten het hele jaar door over de hele wereld.

Ontstaan

Logo van de Amerikaanse vakcentrale AFL-CIO

In 1989 riep de AFL-CIO in de VS 28 april uit tot “Workers ‘Memorial Day” ter ere van de honderdduizenden werkende mensen die elk jaar tijdens het werk gedood en gewond raken. 28 april is de datum waarop de Occupational Safety and Health Act van 1970 van kracht werd, en de Occupational Safety and Health Administration werd opgericht (28 april 1971). Eerder, in 1984, stelde de Canadian Union of Public Employees (CUPE) een rouwdag in. Het Canadese Arbeidscongres riep in 1985 op 28 april een jaarlijkse herdenkingsdag uit, de dag waarop in 1914 een uitgebreide Workers’ Compensation Act is aangenomen. In 1991 keurde het Canadese parlement een wet goed die een nationale rouwdag eerbiedigt voor personen die zijn gedood of gewond op het werk, waardoor 28 april een officiële rouwdag voor arbeiders is.

Er worden al jaren Workers ‘Memorial Day-evenementen georganiseerd in Noord-Amerika en daarna wereldwijd. Sinds 1989 hebben vakbonden in Noord-Amerika, Azië, Europa en Afrika op 28 april evenementen georganiseerd. Wijlen Hazards Campaigner Tommy Harte bracht in 1992 Workers ‘Memorial Day naar het VK als een dag voor ‘Remember the Dead: Fight for the Living ‘. In het VK werd de campagne voor Workers’ Memorial Day verdedigd door de Hazards Campaign en overgenomen door vakbonden, aangenomen door de TUC van Schotland in 1993, gevolgd door de TUC in 1999 en de Health and Safety Commission en Health and Safety Executive in 2000.

28 april wordt door de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en de International Trade Union Confederation (ITUC) erkend als International Workers’ Memorial Day. In 1996 herdacht de ICFTU Workers’ Memorial Day en begon met het vastleggen van jaarlijkse thema’s. Voor 2006 was het ICFTU-thema de werkplekken van de Unie: veiliger werkplekken, met de nadruk op een wereldwijd verbod op asbest en een groter bewustzijn van hiv/aids. In 2001 erkende de IAO, onderdeel van de Verenigde Naties, Workers’ Memorial Day en riep het uit tot Werelddag voor veiligheid en gezondheid op het werk, en in 2002 kondigde de IAO aan dat 28 april een officiële dag zou moeten zijn in het systeem van de Verenigde Naties.

Nederland

Deel van het Edo Fimmen-monument in Rotterdam waar jaarlijks op 28 april wordt stil gestaan bij de slachtoffers die in het arbeidsproces zijn gevallen

Ook in Nederland wordt aandacht besteed aan Workers Memorial Day. Naast landelijke aandacht zijn er ook lokale initiatieven. Vakbond FNV Havens heeft inmiddels een traditie waarbij jaarlijks op 28 april bloemen worden gelegd bij het Edo Fimmen-monument in het Buizenpark in Rotterdam.

50 JAAR WORKERS’ MEMORIAL DAY

Op woensdag 28 april organiseert de FNV samen met Bureau Beroepsziekten FNV en de Stichting Arbeidsongevallen een symposium op Workers’ Memorial Day. Jaarlijks komen in Nederland meer dan 4.000 mensen om als gevolg van een arbeidsongeval of beroepsziekte. Dit zijn er veel te veel.

Programma (onder voorbehoud)

  • Opening: Kitty Jong, vice-voorzitter FNV
  • Internationaal perspectief: Catelene Passchier, voorzitter werknemersdelegatie ILO en Joost de Korte, Directeur-Generaal Werkgelegenheid van de Europese Commissie
  • Voortgang uitwerking advies van de commissie Ton Heerts door Stan Kaatee, directeur-generaal Werk bij SZW
  • Bijdrage van de Stichting Arbeidsongevallen, voorbeelden uit de praktijk en de uitreiking van de Laura Brugmans trofee.

Noteer alvast de datum van woensdag 28 april van 13.00 tot 15.30 uur in uw agenda. Afhankelijk van de coronamaatregelen op dat moment zal het programma digitaal, fysiek of hybride zijn.

Lees verder…