In gesprek met Yasmin Ait Abderrahman, Judith Ploegman en Jeroen de Glas

Podcast ‘Voorwaarts en niet vergeten’ over FNV Jong

Een VHV-podcast in drie delen, met daarin het interview dat Jan Verhagen op 11 maart 2024 had met drie, inmiddels allemaal vroegere, voorzitters van FNV Young & United schuine streep FNV Jong.

Een boeiend gesprek met Yasmin Ait Abderrahman, tot september 2024 voorzitter van FNV Young & United, en twee van haar voorgangers: Judith Ploegman, voorzitter van FNV Jong tussen 2006 en 2008, en Jeroen de Glas, die deze rol vervulde van 2008 tot 2011.

We praten onder meer over nut, noodzaak en meerwaarde van een vakbondsjongerenorganisatie.
De geïnterviewden leggen glashelder uit: die noodzaak is er nog steeds, maar om andere redenen dan soms gedacht wordt.

Deel 1

In dit deel een kennismaking met de geïnterviewden. Wie zijn ze? Hoe kwamen zij tot het voorzitterschap? En wat doen ze in 2024?
Aan de orde komen de verschillen in belangen tussen ouderen en jongeren, en de spanningen waartoe dit binnen de vakbeweging kan leiden. Een voorbeeld blijkt de recente horeca-cao: een forse loonsverhoging in de volwassenenschalen, ten koste van de mensen die het met jeugdloon moeten doen.
Een ander frappant voorbeeld vormen de soms hoogoplopende emoties rond het verhogen van AOW- en pensioenleeftijd vanaf pakweg 2004. In deel twee gaan we nog door op dit onderwerp, al was het maar omdat ‘pensioenen’ voor de FNV als geheel in de eerste 20 jaar van de nieuwe eeuw vaak hét dominante vakbondsthema bleken, waar óók de jongerenorganisaties mee hadden te dealen.

Deel 2

Ook nu weer: ‘pensioenen’. Jongeren zijn daar normaliter nog niet zo mee bezig, maar toch raakt het ze, direct of indirect. Dat heeft onder meer te maken met het gegeven dat arbeidsvoorwaarden een sterke financiële component hebben: ‘het moet uit de lengte of uit de breedte’.
Met andere woorden: waar de ene leeftijdsgroep voordeel heeft, wordt dat al snel merkbaar in verslechteringen voor een andere groep werkenden.

We kijken in dit deel ook naar de verschillen in gezonde levensverwachting tussen ‘hoog’- en ‘laag’-opgeleiden, en of dit moet doorwerken in de pensioenleeftijd.

Daarna volgt een gedachtewisseling over wat in managementjargon ‘het conversievraagstuk’ heet: in hoeverre is een jongerenorganisatie vooral nuttig als opstapje naar lidmaatschap van de ‘grote’ vakbeweging? De geïnterviewden zetten zich sterk af tegen die instrumentele gedachte. Je hoort óók als jongere welkom te zijn binnen de grote FNV, en je daar ook thuis te kunnen voelen. Dat vraagt wel om een andere dan de her en der nog bestaande, paternalistische ‘witte oude mannencultuur’. Gelukkig is het beeld van de vakbeweging als vooral een club van oudere, witte, gesettelde mannen langzaam maar zeker aan het veranderen. Denk bijvoorbeeld aan de vele, gezichtsbepalende jonge vakbondsleden in de zorgsector.

Jongeren horen dus een volwaardige plek te hebben in de vakbeweging, maar hun stem moet wel versterkt worden. Een aparte organisatie die zich specifiek richt op extra aandacht voor de specifieke jongerenproblematiek past daar prima bij. Maar de gedachte als zou de vakbondsjongerenorganisatie vooral wervingsinstrument voor de ‘grote’ vakbond zijn, doet in wezen afbreuk aan deze rol en taak van een vakbondsjongerenorganisatie.

Een voorbeeld hoe het niet moet is het FNV Bondgenoten initiatief MyUnion/ JobCircle.
Die best wel dynamische (en groeiende) netwerkorganisatie is destijds al na enkele jaren opgedoekt vanwege onvoldoende conversie naar betaald vakbondslidmaatschap.

Een ander onderwerp in deze aflevering van de podcast: hoe speelt de vakbeweging – bekeken vanuit jongeren – in op de tijdgeest van de afgelopen 30-40 jaar? Aan bod komt de vraag welke impact sommige elementen in de koers van de vakbeweging hebben op jongerenwerk en de aantrekkingskracht op jongeren.
Bijvoorbeeld het sterk als individu aanspreken van werknemers (“ik en mijn loopbaan”), of de profilering als ‘zaakwaarnemer’. En in hoeverre hebben juist meer op ‘samen sterk’ gerichte fenomenen als ‘organizing’ en ‘activerend vakbondswerk’¹ hun sporen getrokken in het vakbondsjongerenwerk?

Deel 3

In dit deel gaan Jeroen en Judith² met elkaar in gesprek over wat men binnen de FNV zoal van jou als jongerenvoorzitter verwacht, en hoe je positie in de FNV – en het daaraan verbonden netwerk – kunnen doorwerken wanneer je ergens anders aan de slag gaat.

Verder is er de vraag: in hoeverre kun je leren van het verleden, en in hoeverre is dat nuttig?

Aan het eind wordt geïnformeerd naar ‘het moeilijkste moment als voorzitter’. Zowel Judith als Jeroen – Yasmin had toen helaas het gesprek al moeten inruilen voor een andere afspraak – herkennen dat de rol van ‘luis in de pels’ voor de jongerenorganisatie zijn grens bereikt als meningen botsen met de officieel voorgestane bondskoers. Daarnaast signaleren ze hoe onvoldoende begeleiding om je rol goed te leren invullen het lastig maakte om je te kunnen handhaven in allerlei situaties waar je in verzeild raakt.
Ook de hoogtepunten komen overigens aan de orde…beluister het zelf!

Jan Verhagen

Het interview vond plaats op 11 maart 2024 in het FNV Hoofdkantoor in Utrecht, is gemonteerd in november van dat jaar en als podcast de lucht in gegaan op 22 januari 2025.