Van papier naar digitaal

Jan Verhagen
Mei 2026

Vijf jaar na de oprichting van de VHV in 1983, verschijnt de eerste VHV-Nieuwsbrief.
Tot eind 2012 gebeurt dat op papier, en vanaf 2013 digitaal. De eerste 25 papieren jaargangen zijn nu ook gedigitaliseerd beschikbaar, in de vorm van doorzoekbare pdf-bestanden

Direct door naar de gedigitaliseerde VHV-nieuwsbrieven

“Het gaat goed met de Vakbondshistorische Vereniging. Toch mankeerde er tot voor kort wat aan de VHV…een ledenblad. Een blad, waarin de leden geïnformeerd worden over de inspanningen van de vereniging teneinde de doelstellingen te realiseren.”
Zo begint de allereerste VHV-Nieuwsbrief in mei 1988. Een tijd waarin nog niemand wist van het World Wide Web, laat staan van social media. Een tijd waarin documenten nog via WordPerfect aan de computer – IBM-PC of kloon daarvan – werden toevertrouwd. Of gewoon via de al dan niet elektrische tikmachine.

Vijf en twintig jaar lang verscheen de VHV-Nieuwsbrief op papier, meestal in een vaste cadans van vier nummers per jaar. Behalve dan in 1988 – twee keer – en in 1991 – drie keer. Dat laatste kwam misschien door de opening van het Vakbondsmuseum in dat jaar?

Wie ze doorbladert zal blijven bladeren. Althans als je interesse hebt in geschiedenis in het algemeen, en in sociale geschiedenis in het bijzonder. Die interesse lijkt na jaren teruggang weer te groeien.
Met 25 gedigitaliseerde jaargangen van de VHV-Nieuwsbrief worden mensen op hun wenken bediend.

Bladeren in nummer één…

‘Vanaf september 1987 beschikt de VHV over een presentatiepaneel Waarop het doel en de activiteiten in beeld zijn gebracht. Met dit paneel presenteert de VHV zich vooral op congressen en andere vakbondsbijeenkomsten.’

In de eerste jaren van zijn bestaan was de centrale doelstelling van de VHV: het tot stand brengen van een Vakbondsmuseum. Dat merk je direct aan de inhoud van deze eerste Nieuwsbrief. Maar de VHV sloeg in die tijd de vleugels ook breder uit, zoals te zien aan bijgaande afbeelding, afkomstig uit het allereerste nummer, en aan het onderschrift.

De VHV keek ook toen al over de grens, zoals blijkt uit een uitgebreid artikel dat ‘reizend redacteur’ Harry Peer wijdt aan het ‘American Labour Museum’ in Haledon, New Jersey. In tegenstelling tot het in 1991 geopende, maar in 2008 opgeheven Vakbondsmuseum in Amsterdam, bestaat dit nog steeds.

Opvallend in die jaren is de betrokkenheid van de vakbeweging, en dan met name de FNV: de Industriebond FNV neemt druk en vormgeving voor zijn rekening.
Dat verandert in 1996: nieuwe vormgeving, nieuwe drukker: Brouwer in Utrecht, overigens naar verluidt banden hebbend met de toenmalige Voedingsbond FNV. Ook in later jaren is de papieren nieuwsbrief ‘vakbeweging-gesponsord’: het blijft tot aan de laatste editie een uitgave van Stichting FNV-pers.

…en in de laatste

Eind 2012 verschijnt de laatste papieren VHV-Nieuwsbrief. Voor wie daaraan mocht twijfelen: de openingskop laat daarvoor weinig ruimte.
Lodewijk de Waal wordt in dat jaar VHV-voorzitter en dus(?) in dit laatste papieren nummer veel ruimte voor het poldermodel, maar ook voor een terugblik op de 25 ‘papieren jaren’ van de VHV-Nieuwsbrief, en een informatief stuk over ‘Globalisering in de 19e eeuwse Limburgse mijnstreek.‘

Het papieren tijdperk van de VHV is daarmee bijna ten einde. ‘Bijna’ want tot op de dag van vandaag zijn er enkele aan papier verstokte VHV-vrienden…die de digitale nieuwsbrief dan ook nog steeds keurig per post krijgen toegestuurd.