Na vijftig jaar discussie is het zo ver:

Eén CNV!

De totstandkoming van één CNV kent een lange historie
Wanneer begon dit proces?

Op de kamer van CNV-voorzitter Piet Fortuin heb je op de elfde verdieping in het kantoorpand pal naast NS-station Utrecht Overvecht, een prachtig uitzicht over de stad. Je oog trekt al snel naar de Dom, icoon van Utrecht. Op één van de wanden in zijn werkkamer is een collage te zien met krantenkoppen van vakbondsacties waar Piet in zijn rijke vakbondsgeschiedenis bij betrokken is geweest. De redactie van VHV spreekt Piet samen met bestuursleden Justine Feitsma en Patrick Fey over het historisch feit van één CNV. 

Historisch was het besluit op een speciaal congres in Nieuwegein op 27 maart van dit jaar zeker. CNV Connectief (overheidssectoren), CNV Jongeren, CNV Vakmensen en CNV Vakcentrale besloten te fuseren tot één CNV. De 250.000 leden zijn niet langer lid van een van de bonden maar maken deel uit van sector- of doelgroep-raden. 

Piet Fortuin kreeg bij de uiteindelijke fusie een mailtje van oud-CNV-bestuurder Piet Zwart met een anekdote van vijftig jaar geleden. ‘Toen NVV en NKV fuseerden tot FNV, werd er een interne CNV-commissie opgericht. Deze commissie van wijze mannen kwam tot een aanbeveling dat het CNV snel samen moest gaan om te komen tot één entiteit. Toen kwam er dus al een aanbeveling dat alle bonden samen moesten gaan om een krachtig tegengeluid te laten horen tegen de nieuwe FNV.’
Dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan, want er waren in die tijd ongeveer vijftien bonden die het ook niet altijd met elkaar eens waren. Er moest dus nog heel wat water door de Rijn stromen voordat dit idee uit de jaren zeventig werkelijkheid kon worden. Uiteindelijk werd in de beide blokken (markt en overheid) gefuseerd zodat alleen nog CNV Vakmensen, CNV Connectief en CNV Jongeren overbleven.

Patrick Fey: ‘De laatste jaren had je twee grote blokken en dat was voor het algemeen bestuur van de vakcentrale vaak moeilijk opereren. Als één van die twee bonden twijfelde aan een besluit, dan kon je niets. Je was eigenlijk als vakcentrale soms vleugellam.’

Wanneer kwam de fusie toch in zicht?

Piet: ‘In 2019 vertrok Maurice Limmen als voorzitter en toen is ervoor gekozen te komen tot een nieuw bestuur, gedragen door de drie overgebleven bonden. Vakmensen, Jongeren en Connectief leverden de bestuursleden. Naast bestuurslid bleef je ook actief in je eigen bond. Dit was eigenlijk de opmaat naar de fusie tot één CNV.’

Nu liepen in het verleden de ruzies tussen de voorzitters van de marktbonden en overheidsbonden wel eens hoog op. Bijvoorbeeld bij de ambtenarenacties in 1983. ‘Dat is nu over. Niet dat we het altijd eens waren, maar de ruzies uit het verleden hebben we de laatste jaren niet meer meegemaakt.’

Hoe keek CNV Jongeren tegen de fusie aan?

Justine: ‘We hadden ons eigen clubje, maar we zaten financieel altijd wel lastig. We kregen subsidies voor projecten, en konden daardoor wel onze eigen broek ophouden. De ledeninkomsten waren echter laag waardoor we minder voor leden konden doen. We hebben wel getwijfeld of we mee zouden doen aan de fusie omdat we een gezonde, zelfstandige organisatie waren. We zagen uiteindelijk wel de meerwaarde in van de fusie. Het maakt onze slagkracht richting belangenbehartiging groter. Voorwaarde voor ons was wel dat we onze eigen onafhankelijke stem en positie mochten houden. We zaten natuurlijk al in de vakcentrale en zagen gewoon dat samenwerken loont. Dat neemt niet weg dat ik tot het laatst getwijfeld heb omdat je wel iets opheft wat al heel lang bestaat. Dit jaar geloof ik 69  jaar.’

Jan Spijk

mei 2024

Lees ook: CNV-voorzitter Piet Fortuin, Stop de gekkigheid op de arbeidsmarkt

Enkele hoofdrolspelers

Piet Fortuin (1958)

Werkt al 35 jaar bij het CNV, eerst bij de jongerenorganisatie, vervolgens vakbondsbestuurder in Rotterdam bij de Industrie- en Voedingsbond CNV (scheepsbouw, Unilever). Verkaste vervolgens naar Drachten, werd leidinggevende in Utrecht en maakte de fusie mee van verschillende marktbonden tot CNV Vakmensen. Hiervan werd hij voorzitter en in 2020 voorzitter van het CNV.

Justine Feitsma (1992)

Is haar loopbaan begonnen in 2014 bij communicatie- en lobbykantoor Smart&Able. Ze kwam in 2016 bij het CNV als projectleider bij CNV Jongeren. Justine werd in 2020 voorzitter van de jongerenorganisatie en bestuurslid in de CNV Vakcentrale. Ze is nu bestuurslid van het CNV.

Patrick Fey (1965)

Begon in 1991 als regiomedewerker onderwijs van CFO (één van de voorlopers van CNV Connectief), werd vervolgens regiovakbondsbestuurder en manager van enkele regiokantoren. Hij werd daarna lid van het Bestuur CNV Publieke Zaak en voorzitter van CNV Overheid & Publieke Diensten (2015). Deze functie vervulde hij ook bij de fusievakbond (Publieke Zaak en Onderwijs) CNV Connectief. In 2020 stapte hij over naar het bestuur van de CNV vakcentrale en werd vice-voorzitter en pensioenonderhandelaar namens CNV. Deze functies heeft hij ook in het nieuwe bestuur.

Speelde geld ook een rol bij de fusie?

Piet: ‘Er waren twee redenen voor de fusie. Ik denk dat zo’n 99% van onze leden zich CNV’er voelt. Die zijn helemaal niet bezig met zaken als verenigingen. Met één CNV kun je een sterker profiel naar buiten organiseren met één gezicht en één verhaal. Je kunt je beter profileren in het Haagse, maar ook in de verschillende sectoren. Verder is er nog een economisch motief. We deden dingen drie keer dubbel met bijvoorbeeld drie marketingafdelingen. Je kunt nu efficiënter werken. We waren binnen het CNV op drie plekken bezig met verjonging en jonge mensen. Dat kunnen we nu op één plek doen. We bezuinigen, maar dat is nooit het hoofddoel.’

Patrick benadrukt: ‘We zijn financieel gezond. We hebben een fors eigen vermogen. Wel hebben we te maken een kleine krimp qua ledental. Daar willen we vanaf. We willen aantrekkelijk en invloedrijk zijn met één CNV.’

Justine: ‘Je hoorde ook van medewerkers dat veel dingen niet waren afgestemd tussen de verschillende bonden. Dat een project ook al op een andere plek werd uitgevoerd. Als je van de schoonmaak naar onderwijs ging moest je van bond wisselen. Dat is totaal niet meer uit te leggen.’

Heeft de fusie ook gevolgen voor het personeel?

Piet: ‘We hebben altijd lang lopende sociale plannen van vijf jaar. Er werken 550 mensen op dit kantoor. We kijken in de loop van dit jaar hoe we er voor staan. Je hebt natuurlijk geen drie marketingmanagers nodig. Boventalligheid proberen we altijd eerst intern op te lossen. Als dat niet lukt hebben we een sociaal plan.’

Jan Spijk
Juni 2024

Dit is het eerste deel van het interview met de nieuwe bestuursleden. Na het CNV-startcongres van 14 juni in Nieuwegein vervolgen we dit verhaal. Dan komen onder andere de plannen en ambities van het CNV aan bod en hoe het bestuur aankijkt tegen de plannen van het nieuwe kabinet.