De maand van het vakantiegeld

Mei is de maand van het vakantiegeld. Gaan we ermee op vakantie naar Thailand of Benidorm of lossen we onze hypotheekschuld ermee af? Vakantiegeld is niet altijd vanzelfsprekend geweest. De vakbeweging voerde een harde strijd voor een wettelijke recht dat in 1966 werd gerealiseerd. Eén Vandaag sprak over de achtergrond van het vakantiegeld met vakbondshistoricus Sjaak van der Velden.

De meeste werknemers hadden in de twintiger jaren geen recht op vakantiegeld, behalve een kleine groep die je het witte-boorden-proletariaat kunt noemen. Vakbonden hebben zich altijd ingezet voor vakantiedagen en later voor vakantiegeld. De diamantbewerkersbond ANDB boekte in 1910 als eerste een opvallend succes met een week vakantie, overigens zonder doorbetaling van loon. Van der Velden:’Die vakantie moest ook bijdragen aan de verheffing van de arbeiders. Stadsmensen moesten ook gewoon een keer naar buiten. De gedachte bij de vroege vakbeweging was dat je iets nuttigs moest doen met je vrije tijd en dat je niet alleen thuis kon blijven zitten of bijbeunen.’
Bij werkgevers speelde ook de gedachte een rol dat mensen af en toe wat rust nodig hebben om later bij terugkomst weer productiever te zijn. Maar daar heb je wel geld voor nodig en in de jaren twintig ontstond het idee van vakantiegeld. Dat werd in 1966 een wettelijk recht maar toen had iedereen wel vakantie in Nederland. Eind jaren dertig had al 80% betaalde vakantie in Nederland. Daar is flink wat strijd voor gevoerd. In 1928 werd nog een half jaar lang door loodgieters gestaakt. De Metaalbewerker van de ANMB schreef: ‘Dit is nu een conflict, dat niet geboren werd uit het verlangen naar loonsverhoging.’ Ze eisten zes dagen vakantie en ze kregen er uiteindelijk vier. Toen volgde ook de bouw.

Brieven en kaarten

Op de website van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) zijn nog brieven en kaarten te zien van dankbare leden van de ANDB na hun eerste week vakante in 1910: ‘Wij kunnen niet nalaten u en uw collega’s te bedanken voor het plan van de vakantie. Wij hebben heerlijk genoten en doen het voorstel van 14 dagen. Het is veel te vlug’.

Kees van Kortenhof

Nadere informatie

* Sjaak van der Velden, Eén Vandaag, 19 mei 2017

* Eindelijk vakantie. Website IISG met een tiental ansichtkaarten