“Een daad van menselijke waardigheid”

85e herdenking Februaristaking druk bezocht

Redactie
Maart 2026

Bij de jaarlijkse herdenking op 25 februari 2026 bij de Dokwerker op het Jonas Daniel Meijerplein stonden ook deze keer veel mensen stil bij dit massale protest tegen het wegvoeren van hun Joodse medeburgers. Er waren toespraken van Jaïr Stranders, voorzitter van het Comité Herdenking Februaristaking 1941, van wethouder Rutger Groot Wassink, van dichter en activist Jerry Afriyie en neurobioloog en schrijver Brankele Frank. Er werden kransen en bloemen gelegd door vertegenwoordigers van verschillende overheden en organisaties. Het was de 85e keer dat de staking werd herdacht.

Verzet tegen gewelddadige razzia’s

“Op dinsdag 25 februari 1941, ruim negen maanden na het begin van de Duitse bezetting, brak in Amsterdam een staking uit die in de eerste plaats bedoeld was als protest tegen de gewelddadige razzia’s die de Duitse politie op zaterdag 22 en zondag 23 februari had uitgevoerd. Ruim vierhonderd Joodse Amsterdammers werden afgevoerd naar concentratiekampen. Uit protest kwamen trams tot stilstand, fabrieken en kantoren stroomden leeg, winkels sloten. In enkele uren nam de staking een algemeen karakter aan,” lezen we in het in 1954 uitgegeven standaardwerk De Februari-staking 25-26 februari 1941 van historicus Ben Sijes.

In zijn toespraak op 25 februari 2026 sprak Jaïr Stranders (Comité Herdenking Februaristaking 1941) over het alledaagse leven dat door een historische gebeurtenis opeens buitengewoon werd. “Het was geen grote politieke daad,” zei hij, “maar een daad van menselijke waardigheid. Mensen durfden op te staan, omdat zij wisten dat stilte geen optie was.”

Bezetter verrast

“De staking sloeg over naar de Zaanstreek, Haarlem, Weesp, Hilversum en Utrecht. De bezetter was er volkomen door verrast. Troepen werden naar Amsterdam gedirigeerd, waar de staat van beleg werd afgekondigd. Ook op woensdag 26 februari duurde de staking voort. Trams die uitreden werden omgegooid. De Duitsers vuurden en er vielen doden.

Een dag later was ‘de orde hersteld'”, aldus Sijes  “Heldhaftig, vastberaden, barmhartig” was het devies dat koningin Wilhelmina bij de eerste herdenking van de Februaristaking in 1946 aan de gemeente Amsterdam verleende.

‘We dragen onze grond’

Brankele Frank (kleindochter van een omgekomen Joodse verzetsman) droeg tijdens de herdenking op 25 februari jl. het gedicht ‘We dragen onze grond’ van Maureen Ghazal voor. Dit gedicht gaat over het dragen van verantwoordelijkheid en het voortzetten van het pad dat anderen eerder hebben afgelegd. De inspanning en de lasten zijn zwaar, maar geven toch richting en betekenis.

Het Comité Februaristaking 1941 bedankt iedereen die aanwezig was bij de herdenking van dit bijzondere lustrum. “Dank aan alle vrijwilligers die hielpen de dag mogelijk te maken en aan de sprekers die hun mooie, krachtige woorden en verhalen deelden.”

Meer informatie over de herdenking en historische achtergronden op de website van Comité Herdenking Februaristaking 1941 en de uitzending op de Amsterdamse zender AT5.