Het geheugen van de vakbeweging
Vanaf 1 januari is de CNV Dienstenbond gefuseerd met CNV Vakmensen. Met deze fusie telt CNV Vakmensen 160.000 leden, allemaal werkzaam in de marktsector.
Jaap Kos (links) en Dirk Swagerman (foto Martien de Bock)
De honderd onderhandelaars van de nieuwe vakbond zullen een belangrijke rol spelen bij de totstandkoming van ongeveer 500 cao’s in ons land. In Akkoord, blad van de CNV Dienstenbond keken de huidige voorzitter Dirk Swagerman en zijn voorganger Jaap Kos (1973-1995) terug op de rijke geschiedenis van hun bond, die 112 jaar oud werd.
1894 In 1894 werd de Nederlandsche Vereeniging van Christelijke Kantoor- en Handelsbedienden opgericht, de voorloper van CNV Dienstenbond. De NVCK&H is een van de oudste landelijke vakbonden van Nederland. De industrialisering zorgde voor schaalvergroting en in die grotere verbanden ontstond ook de behoefte aan belangenorganisaties voor de werknemers.
Swagerman: “Ik heb vaak nagedacht over hoe dat geweest moet zijn in die tijd. Ik heb diep respect voor de mensen die hun vakbondswerk naast hun gewone werk deden. Zonder wettelijke bescherming. Als je iets verkeerds zei, kon dat meteen leiden tot grote gevolgen voor de werksituatie. Die mensen namen grote risico’s.”
1909 In 1909 richtten de NVCK&H (ongeveer 500 leden) en andere bonden de Vakcentrale CNV op. Swagerman: “Daar omheen bestaat vaak een misverstand. Mensen denken vaak dat de vakcentrale leidend is binnen het CNV en feitelijk de marsroute bepaalt. Maar in werkelijkheid ontstonden er in die tijd gewoon zo veel verschillende bonden dat ze zelf een vereniging oprichtten om allerlei taken gezamenlijk te kunnen uitvoeren.”
1940 Na het uitbreken van de oorlog worden NSB’ers aangesteld als commissarissen. Dat leidt ertoe dat binnen enkele paar weken 90% van de leden zijn lidmaatschap opzegt.
1952 NVCK&H gaat samen met NVCT (technici) en NCWB (werkmeesters) die ook bij de Vakcentrale CNV zijn aangesloten en wordt NCBB (Nederlandse Christelijke Beambtenbond).
1965 NCBB wordt HBV (Handel, Bank en Verzekeringen), ledental 12.949
Jaap Kos: “De HBV was een beetje een stoffig clubje. Tot en met de naamsverandering in Dienstenbond CNV in 1978 vond ik het zelfs een beetje een oubollige club. Ze zaten in een statig herenpand in Amsterdam, er stonden ouderwetse meubelen en er stond een tikmachine. De HBV had een beetje een ambtelijke uitstraling. Echte mannenbroeders.”
1977 Eerste deelname aan stakingen.
Jaap Kos: “We zijn als Christelijke vakorganisatie pas vanaf 1997 voor het eerst betrokken geweest bij stakingen. Dat was heel bijzonder want we hadden helemaal geen stakingsverleden. Met name de staking bij de omroepen kan ik me goed herinneren. Ik weet bijvoorbeeld nog dat Charles Groenhuijsen er gewoon een item van wilde maken voor het Journaal waarop hij er vriendelijk doch dringend aan herinnerd werd dat hij zelf ook deelnam aan de staking en hij zijn camera moest neerleggen. Ik werd zelf op een gegeven moment bedreigd door kijkers omdat de televisie en radio op zwart gingen.”
1978 HBV wordt Dienstenbond CNV12.320 leden.
1989 Start groeimodellen met behulp van miljoenenleningen van zuster CNV-bonden.
Swagerman: “De dienstensector werd steeds belangrijker voor de Nederlandse economie. Er werd een enorme werkgelegenheid uit gegenereerd. Alleen hadden we als dienstenbond niet genoeg middelen om daar op een optimale manier mee om te gaan. Om niet weggeblazen te worden aan onderhandelingstafels – zeker met grote werkgevers – moesten we groeien. Zowel qua ledental en organisatie als qua professionaliteit. Met behulp van geleend geld van andere bonden konden we bijvoorbeeld meer juristen en onderhandelaars aantrekken en ons op andere vlakken professionaliseren.”
1994 100-jarige bestaan, groeimodellen blijken succesvol: 21.250 leden.
2004 Massademonstratie op het Museumplein tegen kabinetsplannen rondom VUT, prepensioen en WAO (300.000 betogers).
2016 Fusie CNV Dienstenbond met CNV Vakmensen (160.000 leden).
Swagerman: “Ook ik behoor bijna tot de scheidende voorzitters. Maar ik heb er alle vertrouwen in dat we in de nieuwe organisatie onze prachtige geschiedenis op een goede wijze vervolg zullen geven. Wordt vervolgd dus, zou ik zeggen.”
Nieuwe aanpak
Piet Fortuin wordt de nieuwe voorzitter van CNV Vakmensen.
“We willen heel nadrukkelijk een betrouwbare partner zijn met wie werkenden gedurende hun hele loopbaan kunnen overleggen.” Hij voegt eraan toe: “We zijn geen bond van de keuzemenu’s en zes wachtenden voor je.”
Daartoe lanceert CNV Vakmensen binnenkort Je Achterban. Dit digitale platform wordt per sector opgezet en biedt zowel leden als niet-leden een plek om met elkaar en met CNV Vakmensen in gesprek te gaan. Werkenden kunnen er bijvoorbeeld onregelmatigheden kwijt die in hun sector of bedrijf spelen zodat collega’s en CNV-professionals daarop kunnen reageren. Dank zij de vele interactie die ontstaat, zullen daardoor zowel het draagvlak als de representativiteit onder cao’s worden vergroot.
Kees van Kortenhof
Januari 2016