Home Dossiers Wolter Muller (1943-2023)

“Wegbereider in een tijd waarin het hoger personeel zich een plek moest verwerven in het sociaaleconomisch krachtenveld”

Wolter Muller (1943-2023)

“Charmant, geestig en aanwezig”. Zo typeerde Catelijne Muller haar vader Wolter Muller tijdens de afscheidsbijeenkomst in Rotterdam Hillegersberg. Wolter Muller, de eerste vicevoorzitter van toen de MHP, overleed op 25 november 2023 te Rotterdam. Wij kwamen samen in de Hillegonda kerk, waar Wolter decennia geleden met zijn Ina in het huwelijk was getreden. De drie woorden die zijn dochter hanteerde vormen een heel mooie typering van een bijzondere man. Meer dan 25 jaar had Wolter Muller voor de vakbeweging gewerkt toen hij in 2007 met pensioen ging. Ook daarna bleef hij actief voor de vakbeweging. Als adviseur. En als vertegenwoordiger van zijn MHP bij het internationale werk in de Europese vakbeweging en in het Europees Economisch en Sociaal Comité. Zo bleef ik na het zingen van een afscheidslied op zijn receptie gelukkig toch nog samen werken met Wolter.

Gezicht van de MHP

Wolter was vele jaren ‘het gezicht’ van de Raad van het Middelbaar en Hoger Personeel (MHP) in Den Haag. Zo was hij onder meer plaatsvervangend lid van de Sociaal-Economische Raad (SER), bestuurslid van de Stichting van de Arbeid. Ook was hij actief in de Raad voor Werk en Inkomen en in het GBIO. In een op hun website gepubliceerde In Memoriam van de VCP, waar de organisatie MHP in is opgegaan, wordt Wolter Muller omschreven als “een wegbereider in een tijd waarin het hoger personeel zich een plek moest verwerven in het sociaaleconomisch krachtenveld. Wolter Muller was een van de ‘founding fathers’ van de MHP.  Bij de oprichting van de Raad van Overleg voor Middelbaar en Hoger Personeel in 1974 vertegenwoordigde hij de toenmalige Nederlandsche Handelsreizigers en Handelsagenten Vereniging in het bestuur als secretaris. Daarna was hij werkzaam bij de Nederlandse Centrale van Hoger Personeel, een bij de MHP aangesloten organisatie, en vertegenwoordigde deze organisatie in het bestuur. In 1981 kwam hij in dienst als bestuurder in de functie van vicevoorzitter van destijds de vakcentrale MHP.” Met zijn charmante aanwezigheid wist Wolter een gewaardeerde positie op te bouwen voor zijn club. De belangen van het middelbaar en hoger personeel kregen een plek aan de poldertafel.

Wolter combineerde een diepe inhoudelijke dossierkennis moeiteloos met een strategische inzet, zoals bijvoorbeeld bleek bij het overleg met topambtenaren van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als voorbereiding voor het zogeheten Najaars- en Voorjaarsoverleg (de periodieke overlegrondes tussen de sociale partners en het kabinet). Wij noemden dit overleg de Regiegroep, waarin we de onderhandelingen voorbereidden. Het liefst zo goed dat de voorzitters van werkgevers- en werknemersorganisaties tijdens het overleg met het kabinet alleen nog maar een handtekening hoefden te zetten. Via de strategische inzet van de inhoudelijke Regiegroep konden wij de uitkomst van het Najaars- en Voorjaarsoverleg in de goede richting sturen. Wolter riep daarom met enige regelmaat uit: “onder mij hebben vele voorzitters gediend”. Daar keek hij dan heel charmant en ondeugend bij.

Gaten in unanieme voorstellen

Ontelbaar is het aantal uren dat ik met Wolter Muller aan tafel heb gezeten. Bijvoorbeeld over een aanpassing van de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Na moeizame onderhandelingen in de Stichting van de Arbeid en de Sociaal-Economische Raad hadden wij met de werkgevers overeenstemming bereikt over de uitgangspunten voor een nieuwe inrichting van de WAO. Maar het kabinet Balkenende 2 schoot belangrijke gaten in onze unanieme voorstellen en kwam ook met plannen om het spaarloon af te schaffen en het aantal Melkertbanen te verminderen. Toen vervolgens het kabinet ook nog aankondigde de bestaande fiscale voordelen van VUT en prepensioen af te schaffen, daalde de temperatuur in de polder tot het vriespunt. Via een maandenlang overleg, probeerden wij nog te redden wat er te redden was. Hoewel Wolter de MHP vertegenwoordigde en ik de FNV, trokken wij aan tafel zeer eensgezind op. Samen -ook met het CNV- trokken wij de conclusie dat wij geen overeenstemming konden bereiken met de vertegenwoordigers van Balkenende 2, omdat we eerst in de Stichting van de Arbeid toegevingen zouden moeten doen aan de werkgevers, om vervolgens daarna nog een compromis met het kabinet te moeten sluiten. Wolter zei daarover: “We liepen daarmee het risico twee keer te moeten inleveren. Als je water bij de wijn doet en daarna nog eens een keer water, hou je geen wijn over, maar water met een wijnsmaak.” Wij verbraken alle contacten met het kabinet. Hoewel de MHP formeel niet deel nam in de organisatie van de vakbondsdemonstratie op 2 oktober 2004 op het Museumplein in Amsterdam, stond de voorzitter Ad Verhoeven glunderend op het podium. Wolter keek vanaf de zijkant van het enorme podium met genoegen, goedkeurend toe.

Rasonderhandelaar

Naast een vakbondsman met visie en passie voor zijn club, was Wolter een ras onderhandelaar. Hij hield ervan in eerste instantie de zaken van beide kanten stevig neer te zetten. Het moest de andere kant van de tafel duidelijk gemaakt worden wat er in het overleg op het spel stond en waar je ondergrenzen lagen. Daar was Wolter zeer duidelijk in. Zo duidelijk, dat er in het woordenboek van populair taalgebruik  een uitspraak van hem is opgenomen. In het lemma ‘stuk vreten’ wordt een uitspraak van hem in Vrij Nederland van oktober 2004 aangehaald. Stuk vreten: Volgens Wolter Muller van de MHP was het dertien jaar geleden eigenlijk al duidelijk dat De Geus een eigenwijs stuk vreten is. (Vrij Nederland, 09/10/2004). Aart Jan de Geus was in 2004 minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Maar Wolter kende Aart Jan al uit de tijd dat de laatste nog bij de vakcentrale CNV werkte. Wat er tussen hen was voorgevallen weet ik niet precies. Maar duidelijk was wel dat Wolter op een zeer eigen manier duidelijk maakte waar het op stond.

Maar Wolter wist ook dat het uiteindelijk nodig was aan tafel toch tot een vergelijk te komen, om aan de onderhandeltafel een werkbaar en haalbaar compromis te formuleren. Dat is dan vaak een eindeloze zoektocht naar de juiste formuleringen en woorden. Zo hebben we tot op het EVV Congres in Sevilla in 2007 (het vierjaarlijkse congres van ons Europese vakverbond) onderhandeld over de juiste formulering van een passage over ‘tweede pijler pensioen’. Samen stonden we naast het podium tot het allerlaatste moment te onderhandelen over het precieze woordgebruik, en stond Wolter erop dat ook de Engelse vertaling van de compromistekst eerst nog langs hem ging. Soms kan een woord een groot verschil maken en Wolter wist daar als geen ander gebruik van te maken.

Wolter was er al bij toen in 1982 het akkoord van Wassenaar gesloten werd. Vol trots vertelde hij hoe hij in de tekst van dat akkoord een komma had weten te verplaatsen. En hoe belangrijk die komma wel niet was. In het boek ‘De polder werkt, 75 jaar Stichting van de Arbeid’ van Dennie Oude Nijhuis en Leonard Ornstein staat op pagina 153 een foto afgedrukt die gemaakt is bij een reünie, na 25 jaar, van de hoofdrolspelers bij het akkoord. Rechts op de foto staat Wim Kok. Vlak naast hem staat Wolter Muller. Trots, met een mooie glimlach op het gezicht.

Tijdens haar speech noemde zijn lieve vrouw Ina mijn collega Marjolijn Bulk en mij, de vakbondsvriendinnen van Wolter. Wij trokken met elkaar op bij en rond vergaderingen van het Europees Vakverbond. In Brussel maar ook op andere plekken in Europa.  Zelf denk ik ook met warmte aan Wolter. Wolter een vriend in de vakbeweging. Charmant, geestig en aanwezig.

Agnes Jongerius,

December 2023