Het geheugen van de vakbeweging

Toine Doezé, bondsvoorzitter, specialist sociale zekerheid en gerespecteerd pensioendeskundige.


“Opgeheven hoofd, gezien worden in stijl, vastbesloten niet te verliezen”

Toine Doezé (1934-2021)

Toine Doezé, een op 12 april 1934 geboren Limburger uit de stad Weert. Trad na zijn middelbare opleiding in dienst van drukkerij Smeets ook gevestigd in Weert. Destijds een van de grootste toonaangevende drukkerijen in Nederland. De trots van Limburg en van een grafische carrière bij een grote speler in de branche, straalde van Toine altijd af. Mannen van Smeets waren belangrijke mannen, vonden ze zelf ook. En Toine ging in zijn leven meer belangrijke dingen tegemoet.

In de ban van de vakbond

Al gauw kwam de geestdrift van een vakbondsman bij Toine boven. Grafici waren destijds ‘verplicht lid’, maar je actief met de belangenbehartiging bemoeien was toch echt zijn persoonlijke keuze. En Toine ging er vol in. Hij werd secretaris van de afdeling Weert van de toenmalige Nederlandse Katholieke Grafische Bond (NKGB). Acht jaar later, in 1968 trad Toine bij zijn bond in dienst als lid van het dagelijks bestuur. Het hoofkantoor gevestigd in Amsterdam betekende dat de geboren en getogen Limburger naar het westen moest verhuizen. Hij vond een nieuwe stek in Vinkeveen.

Hogerop in het bestuur

Na enige jaren werd Toine algemeen secretaris van de bond, die inmiddels een naamsverandering had ondergaan. NKGB werd Grafische Bond NKV. In 1976 werd de toenmalige bondsvoorzitter A.J.M. (Ton) Mutsaers benoemd tot bestuurder van het NKV, dat kort daarna samenging met het NVV, onder de naam Federatie FNV. Tijdens een buitengewone algemene ledenvergadering, eind november 1976 werd Toine Doezé gekozen tot voorzitter van de Grafische Bond NKV. Onder zijn leiding ging de bond samenwerkingsgesprekken aan met de Algemene Nederlandse Grafische Bond (ANGB), aangesloten bij het NVV. Dat leidde tot de Federatie Druk en Papier in 1978. Een samenwerkingsverband dat in 1982 omgezet werd in een fusie, tot Druk en Papier FNV.

Wisselende rollen en voorzitter

Toine Doezé (rechts) met Jacob Draijer – midden – en Piet van Buul (links) in februari 1982

In dat nieuwe bondsbestuur werd Toine vicevoorzitter. De posten in het bezoldigde corps hoofdbestuurders na de fusie, werden verdeeld naar verhouding van de ledentallen. De ANGB, de grootste van de twee bonden leverde met Henk van der Werff de voorzitter. Die ging na korte tijd met pensioen en Toine hoopte dat de bloedgroepen-afkomst geen rol meer zou spelen en hij als vicevoorzitter door kon naar het voorzitterschap. Dat liep echter anders, want de bond koos de jonge ‘coming man’ Jacob Draijer tot voorzitter. Toine functioneerde als vicevoorzitter en zwaaide de scepter over het terrein van de sociale zekerheid. Ook was hij actief in internationaal vakbondsverband. Toen Draijer in 1988 vertrok naar het FNV bestuur bezette Toine de voorzittersstoel van zijn bond, tot zijn eigen pensionering in 1991. Grafische vakbondsbestuurders konden net als de grafici beroepsgroep zelf in hun CAO, op 57,5-jarige leeftijd van een VUT regeling gebruik maken.

Sociale zekerheid en iedereen meedelen

Gedurende zijn vele jaren als bondsbestuurder ontpopte Doezé zich als specialist sociale zekerheid en werd hij een gerespecteerd pensioendeskundige. Zijn rol in het bestuur van het Pensioenfonds Grafische Bedrijven (PGB) vervulde hij met verve en hij droeg er vanuit die functie toe bij dat het PGB een stevige portefeuille opbouwde. De hardwerkende graficus moest kunnen meedelen in de vruchten van de destijds welvarende grafische bedrijfstak. Toen het pensioenfonds op enig moment in problemen dreigde te komen vanwege de rol van de directeur bij enkele onduidelijke transacties slaagde Doezé er in een dreigende storm tot bedaren te brengen en het fonds in rustig vaarwater te krijgen. Orde en handhaving waren voor Toine geen moeilijke begrippen. Op het gebied van pensioenbeleid werkte Toine aan zaken als, gelijkberechtiging, aanvullingsregelingen arbeidsongeschiktheid en vervroegde uittredingsregelingen, actuele onderwerpen in die tijd. In het bondsbeleid maakte hij de opgang mee van het uitkeringsgerechtigdenwerk, een voorbeeld van de brede vakbeweging, wat in die jaren de gemoederen flink bezig hield. Toine in zijn jeugd onder meer. gevormd als marinier, kon met vasthoudendheid, doorzettingsvermogen en vanuit overtuiging voor zijn zaken pleiten.

De macht van . . .

Hollands Dagboek van Toine Doezé in de NRC van 18 maart 1989

Als onderhandelaar toonde Doezé zich evenzo een gedreven vakbondsman. Wanneer hij eenmaal een stelling had betrokken was hij daar moeilijk vanaf te krijgen. Dat leidde af en toe tot het vastlopen van de onderhandelingen vanwege zijn onverzettelijkheid. Dat moge voor een vakbondsbestuurder een voortreffelijke eigenschap zijn. Maar zijn eigen delegatieleden moesten zich soms inspannen hun delegatieleider te bewegen water in de wijn te doen. In 1989 leidde hij een landelijke staking in de Grafische Cao-onderhandelingen. Het motto was ‘een gerechtvaardigde strijd’ over onder meer . loonsverhoging maar ook WAO-aanvulling en vervroegde uittreding. In sierlijke witte regenjas met ceintuur, postte hij met actievoerders om landelijke dagbladen plat te leggen. De machtige arm, wilde het. Toine feitelijk ten voeten uit: Opgeheven hoofd, gezien worden in stijl, vastbesloten en ‘niet verliezen’. Dat was ‘zijn’ gerechtvaardigde strijd.

My way

In 1991 droeg voorzitter Toine Doezé het stokje over aan opvolger René van Tilborg. De beiden deelden jarenlang één kamer op het ’80’er jaren hoofdkwartier van Druk en Papier in een villa aan het Vondelpark. Uitputtende discussies voerden zij over hun bureaus heen. Van Tilborg, een ‘rooie’ (NVV) met de feitenkennis uit de NRC voor zich uit snellend. Doezé een ‘katholiek’ (NKV) met de Volkskrant (of toch de Telegraaf) als zekerheid in zijn rug steunend. Hoe dan ook, samenwerking bracht hen en hun bond verder. Op het personeelsfeest ten afscheid vergastte Toine in de rol van Crooner, een zaal vol collega’s met een live -goed- gezongen vertolking van de evergreen: My Way. Inderdaad, zo had hij het als vakbondsman een carrière lang gedaan.

Anders actief

… zo was Toine Doezé (rechts) actief in de tennisvereniging in Vinkeveen, hij speelde zelf ook graag een partijtje…

Toine bleef ondanks het overgrote deel van zijn leven in de randstad, in zijn hart een bourgondische Limburger. Hij hield van gezelligheid. In het westen had hij het Limburgs biertje ingeruild voor een glas wijn of sherry, ook al kon men dat in Weert niet erg waarderen. Na zijn pensionering zette hij zijn vakbondservaring in bij een aantal verenigingen in zijn woonplaats. Zo was hij actief in de tennisvereniging, hij speelde zelf ook graag een partijtje.  Hij was gedurende vier jaar ook voorzitter van de plaatselijke biljartfederatie. Ook werd hij politiek actief. Kwam in 1994 in de gemeenteraad van de gemeente De Ronde Venen en werd fractievoorzitter van D66. In 2003 bedankte hij als lid van D66. Hoewel hij vervolgens geen lid van enige politieke partij meer werd, ging hij verder in de fractie PvdA/GroenLinks-De Combinatie, waarvan hij tot 2011 fractievoorzitter was.

Toine Doezé overleed na een kort ziekbed op 13 mei 2021. Hij werd 87 jaar.

 Herman Leisink
in samenwerking met Piet van Buul

Juni 2021