Het geheugen van de vakbeweging

Affiche oprichting Industriebond FNV. mei 1981
Affiche oprichting Industriebond FNV. mei 1981

Het persoonlijke verhaal van Bert Breij

Piet Spijkers (1929-2004) maakte
Industriebond FNV mogelijk

1981, 40 jaar geleden, was er de fusie tussen de Industriebond NVV en de Industriebond NKV. Er was 2 jaar daarvoor in 1979 de federatie tussen beide bonden. Die federatie had echter al alles in zich – behalve dan de formaliteit – van een fusie. Die federatie droeg al meteen fier de nieuwe naam Industriebond FNV alsof het de enige naam nog was. De jaren 1979 (start “federatie”) en 1981 (fusie) stonden meer dan muurvast. Het is duidelijk het resultaat van onderhandelen. De Industriebond NKV stond erop dat in ieder geval verteld kon worden dat het nog een federatie was, de Industriebond NVV wilde duidelijk maken dat het in alles al zoveel mogelijk meteen één was, een eenheidsbond. Dit artikel gaat grotendeels over het getouwtrek van de Industriebond NVV aan de Industriebond NKV – liever had men de Industriebond CNV ook binnenboord gehad – om de katholieken samen met de socialisten in één bond te krijgen. Dat is de Industriebond NVV gelukt. Je zou kunnen zeggen dat het Arie Groenevelt, voorzitter van de Industriebond NVV, is gelukt om Piet Spijkers, voorzitter van de Industriebond NKV, zover te krijgen. Daar zijn er heel veel blij mee geweest, vooral de beide vakcentrales. Is Piet Spijkers hiermee de zwakste van beiden? Neen, er zijn veel omstandigheden waarom dit gebeurd is en waar het goed voor was. Hierna een heel belangrijke:

Bert Breij, auteur van dit artikel. Breij was ten tijde van de vorming van de van de Industriebond FNV voorlichter van de Industriebond NKV. Hij beschrijft die vorming vanuit zijn persoonlijke waarnemingen

Was er tussen de Industriebonden geen (aankomende) fusie gesloten, dan was  de FNV, een federatie van bonden, ontstaan in 1976[1], hoogst waarschijnlijk uit elkaar geploft. Zo uiterst onmisbaar waren de Industriebonden voor hun centrales. Of het werkelijk gebeurd zou zijn, is de vraag, maar het had er in ieder geval alle schijn naar.  Als er geen fusie was gekomen, dan zou je optimistisch kunnen denken dat beide Industriebonden verder als vrienden door het leven zouden zijn gegaan[2]. Dat was wel te hopen, want die relatie was voorafgaande aan het huwelijk  bepaald slecht te noemen. Die was wel beter geworden tussen beide bondsvoorzitters, Piet Spijkers en Arie Groenevelt. Dat hielp zeker in het vlotten van de besprekingen en de afronding daarvan.

Weet wel: De Roomsche voorouders zouden zich bij weet van de fusie, ook de weet van een federatie, in hun graf hebben omgedraaid. Vol schrik. Weet niet wat de socialistische voorouders gedaan hadden, maar of ze dan collectief waren opgestaan en de Internationale waren gaan zingen is nog maar de grote vraag.

De veronderstelling is zeer gerechtvaardigd dat veel leden niet volledig beseften dat er geen weg meer terug was. Men dacht dat de federatie op zich stond en voorwaardelijk was aan een eventuele fusie. Dit was ook min of meer door de leiding van de Industriebond NKV voorgehouden. Lang is heilig beloofd dat het bij een federatie zou blijven. Ook een periode waarin beweerd werd dat er zelfs geen federatie zou komen. Ik meen dat de wijzigingen beter hadden moeten worden uitgelegd, maar dat is een wijsheid achteraf. Ik voel me nu nog medeverantwoordelijk, want ik was voorlichter van de bond. De Industriebond NVV-ers zullen een fusie meer als vanzelfsprekend gevonden hebben, want dat is consequent vrijwel altijd de eis van Arie Groenevelt geweest. Voor minder ging hij niet.

Wim Spit uit 1973, toen net voorzitter van het Nederlands Katholiek Vakverbond (NKV),  opgetekend in het boek over Wim Kok, 15 jaar vakbeweging, van Frans Nypels en Kees Tamboer nl.; “Men moet zich er niet over verbazen, dat de geschiedschrijver van de Nederlandse vakbeweging welhaast op elke bladzijde melding moet maken van spanningen, van stroom en tegenstroom, van heftige discussies en moeizame compromissen, van open conflictsituaties”. Zo bezien is het geen wonder dat dit ook het geval was bij de gebeurtenissen die ik hierna beschrijf.

Bert Breij
Maart 2021

Het verhaal is in twee delen opgesplitst. Het eerste deel is hier in een pdf-versie te downloaden.
Het tweede deel volgt over 2 weken.

[1] In 1976 heeft Arie Groenevelt, drie jaar eerder, echt openlijk gedreigd met het laten ontploffen van de FNV.

[2] Een beeld dat Arie Groenevelt de Industriebond NKV meerdere malen heeft voorgehouden voorafgaande aan de fusie, zoals uit het verhaal hierna zal blijken