Het geheugen van de vakbeweging

Piet Spijkers en Arie Groenevelt (Het Parool 11 mei 1979)

Piet Spijkers  (1929-2004) – De man die de FNV mogelijk maakte

Vervolg van het persoonlijke verhaal van Bert Breij

Piet Spijkers werd in 1929 in Tilburg geboren en overleed in 2004 aan een slopende ziekte in zijn woonplaats Dongen. Hij was gehuwd en vader van vier kinderen. De vader van Piet Spijkers was arbeider in de textielindustrie in Tilburg. Na de MULO werkte Spijkers enkele jaren als assistent-archivaris in Tilburg op een afdeling van  Landbouwherstel. Landbouwherstel was een speciale eenheid in die tijd die viel onder het ministerie van Landbouw en Visserij.  Later verhuisde hij met zijn vader naar Leiden en ging met hem in de Leidse textiel werken. Hij volgde de avondtextielschool en bekleedde zijn eerste vakbondsfuncties: kaderlid van Sint Lambertus en lid van de Ondernemingsraad, waarvan het overgrote deel lid van de bond was. Zoals in vele industriële bedrijven van die tijd. Spijkers volgde de driejarige gewestelijke sociale school van de Katholieke Arbeiders Beweging (KAB), de avondschool

Piet Spijkers

In 1961, werd Piet Spijkers door de toenmalige fabrieksarbeidersbond Sint Willibrordus aangesteld tot districtsbestuurder in Den Haag. In 1965 werd hij overgeplaatst naar Rotterdam, waar hij vooral de chemische industrie onder zijn hoede had. In 1968 werd hij lid van het hoofdbestuur met als werkterrein de voedings- en genotmiddelindustrie. Die functie behield hij totdat hij bij de totstandkoming van de Industriebond NKV tot voorzitter van de sector bedrijfschemie werd benoemd. Vanuit die functie werd hij tot bijna ieders grote verrassing, zeker ook die van mij – ik kende hem toen nog niet goed – voorzitter van de grootste NKV-bond, de Industriebond NKV. Ook tot zijn eigen verbazing! Sint Willibrordus stond overigens bekend als een van de meest strijdbare bonden van het NKV. Rooms, dat wel, maar ook opvallend strijdbaar.

Toen Piet Spijkers op het congres van september 1975 werd geïnstalleerd als de nieuwe voorzitter van Industriebond NKV was hij 46. Hij was de enige kandidaat voor de opvolging van de  voorzitter Piet Brussel die met pensioen ging. Weinigen weten nog dat er nogal wat moeite is gedaan – ik deed daar aan mee –  de illustere Herman Bode, afkomstig van Sint Eloy, toen in het hoofdbestuur van de vakcentrale NKV, tot voorzitter van de Industriebond NKV te krijgen. Hij heeft me later in een plaatselijk café in Enkhuizen, waar hij zijn laatste jaren op een woonboot (met grote sterrenkijker bovenop) woonde, gezegd dat hij er toen echt niet aan moest denken. Weet persoonlijk dat Herman op het moment zelf al zeer twijfelde. Het is vooral Piet Brussel geweest die erin is geslaagd zijn benoeming te voorkomen. Herman Bode hielp daar zelf ook aan mee, want hij straalde niet uit dat hij nou echt wilde. Er was nog een andere reden die kan hebben meegespeeld. Er was nogal wat spanning tussen beiden en Brussel had liever een midden-figuur, minder uitgesproken. Dit was de voor hem de aanbevolen Piet Spijkers. Afkomstig van St. Willibrordus, een van de oprichters van de Industriebond NKV. Naar voren geschoven door Servaas van Bijsterveld, algemeen secretaris van de Industriebond NKV, die ook afkomstig was van St. Willibrordus. Van Bijsterveld, RK en tot aan zijn dood en min of meer bevriend met Arie Groenevelt, tot ver na hun pensionering. Twee grote tegenpolen, het kon dus toch.

Dromerig visionair was Piet Spijker niet, maar eerder praktisch wat betreft het heden en de nabije toekomst. “Wat heb je eraan?” is een vraag die ik vele malen van hem gehoord heb.  Dat wil niet zeggen dat hij geen maatschappijvisie had, dat had hij wel degelijk. Minder vanuit de boekjes, maar op basis van zijn gevoel voor rechtvaardigheid. Soms klonk het wat marxistisch, soms christelijk, maar vrijwel altijd in gewone mensentaal. De reden waarom hij zoveel tijdens de periode van de federatiewording het land inging was vooral ook om mensen heel praktisch uit te leggen wat er nu aan de hand was en hoe ze er tegenaan konden kijken. Vooral ook om ieder gerust te stellen.

Piet Spijkers kwam  vooral regionaal opvallend veel in het nieuws. Zeker als we samen weer een bezoek aan een regio hadden gebracht. En vooral in de gebieden waar de Industriebond NKV sterk was.  Maar het lukte zeker ook daarbuiten. Zie nog de grote ergernis bij de Industriebond NVV als in het scheepsbouwgebied, tijdens acties, alle aandacht naar de Industriebond NKV trok.

Bert Breij, auteur van dit artikel. Breij was ten tijde van de vorming van de van de Industriebond FNV voorlichter van de Industriebond NKV. Hij beschrijft die vorming vanuit zijn persoonlijke waarnemingen

Vanaf 1979 tot 1983 was Piet Spijkers vicevoorzitter van de Industriebond FNV.  Tot aan de fusie in 1981 was Piet Spijkers belast met de portefeuille INPROM alsmede internationale zaken. INPROM stond voor Informatie, Propaganda, Marketing. De oude aanduiding van Propaganda werd dus nog gehandhaafd en daarnaast een nieuwe aanduiding: Marketing. Vrij uniek zo aangeduid in vakbondsland. De directe relatie tussen Piet Spijkers en mij bleef tot 1981, toen ik wegging, nog steeds sterk. Hij liet veel van  INPROM aan mij als diensthoofd over.Voor de afdeling Internationale zaken steunde hij sterk op Petra Krijnen en Lineke Paulides. Na de bestuursverkiezing in 1983 maakte Piet Spijkers plaats in het bestuur samen met een aantal anderen. Hij ging daarna aan het werk in Brussel als vertegenwoordiger van de FNV in een belangrijk sociaaleconomische adviesorgaan van de Europese commissie, te vergelijken met onze SER. In 1989 ging hij met pensioen. Vanaf 1983 was Piet Spijkers vrijwel nooit op kantoor en bemoeide hij zich nog weinig met de gang van zaken. De man die het had mogelijk gemaakt, was duidelijk een ander leven ingegaan. Dat heb ik niet helemaal meer kunnen volgen.

Het eerste exemplaar van  Mensenwerk werd op het federatiecongres in 1979 aan Piet Spijkers overhandigd…

De herinnering van Dick Visser, destijds opvolger van Arie Groenevelt, aan Piet Spijkers begint in 1978 toen de afrondende onderhandelingen plaatsvonden. Het kwam toen in een beslissend stadium. Dick Visser was in die periode de beoogde opvolger van de algemeen secretaris Cees de Hay van de Industriebond FNV. Dick Visser was bij de besprekingen betrokken. Hem werd duidelijk dat bij de top van de Industriebond NVV de waardering voor Piet Spijkers groot was waarbij altijd de vergelijking werd gemaakt met zijn voorganger Piet Brussel. Na de congressen in mei 1979 waarbij de federatie- en fusievorming groen licht kregen heeft Dick Visser hem leren kennen in het dagelijks bestuur van de bond. Dick Visser leidde ook de bijeenkomsten van oud-bestuurders, samen met de schrijvers, bij de het tot stand komen  van het boek Mens-en-Werk. Daaraan nam Piet Spijkers ten finale  deel. Dick Visser: “De teksten van elk hoofdstuk kregen we voorgelegd ter beoordeling, waarbij steevast alle ruzies van de afgelopen jaren met groot enthousiasme nog eens dunnetjes werden overgedaan”. Het eerste exemplaar van  Mensenwerk werd op het federatiecongres in 1979 aan Piet Spijkers overhandigd met groot applaus. En wel door Dick Visser. Piet Spijkers toonde zich er zichtbaar blij mee.

Ik zou Piet Spijkers er achteraf nog wel eens over hebben willen spreken. Ben je achteraf nu tevreden, Piet, had ik dan gevraagd.  Zou hem dan ook nog een aantal persberichten voorhouden uit de tijd die niet zo met de federatie of fusie te maken hebben. Kleurt Piet Spijkers nog eens extra in. Er zijn nog heel veel verhalen te vertellen over hoe hij tegen tal van maatschappelijke kwesties aankeek.

Bert Breij

Voorjaar 2021

Het volledige deel 2 van het verhaal over Piet Spijkers, de man die de FNV mogelijke maakte is in pdf te downloaden

Deel 1 is hier te downloaden…