Het geheugen van de vakbeweging

Hans en Helma Wachelder – Velen jaren actief voor het CNV in Limburg

Gezicht van de vakbeweging Zuid-Limburg

Hans en Helma Wachelder

Een dubbelportret

Mijnwerkerszoon Hans Wachelder (Heerlen, 1932) trouwt in 1957 met Helma Huppertz (Herzogenrath, 1939), dochter van een schiethouwer aan de andere kant van de grens. Hans blijft zijn hele leven het drukkersvak trouw, evenals zijn Helma die – als de beide zoons volwassen zijn – gaat werken bij Praxis in Heerlen. Beiden zijn velen jaren actief voor het CNV. Hans voor de Grafische Bond en de vakcentrale, Helma is vele jaren voor het CNV actief in de Vrouwencommissie van de Euregionale Vakbondsraad Maas-Rijn. Hans Wachelder is op 20 november 2016 overleden.

 Bezetting leidt tot breuk

Als Hans na de MULO en de Grafische School zijn weg vindt in de grafische sector wordt hij al heel snel lid van de bond, in zijn geval de Nederlands Katholiek Grafische Bond (NKGB). Hans: “Hieraan lag op dat moment beslist geen idealisme ten grondslag. De grafische industrie kent in die tijd – als enige sector in ons land – het verplichte lidmaatschap van een vakbond voor alle werknemers.” Aan het lidmaatschap van deze bond – later omgedoopt tot Druk en Papier FNV – komt met de bezetting van het Limburgse Dagblad in 1984 een abrupt einde. Hans en een heleboel collega’s bij de krant zijn het met de actie van de bond absoluut niet eens en stappen over naar het CNV. De actie laat diepe sporen na in het bedrijf.

Bij toeval actief

Helma wordt in atelier Bolzen in Herzogenrath opgeleid tot naaister en gaat daarnaast – zoals destijds in de Bondsrepubliek gebruikelijk – een dag in de week naar de Berufsschule. Als ze in 1957 trouwt met Hans en met hem in Kerkrade gaat wonen richt haar aandacht zich helemaal op het huishouden en hun twee zoons Jo en Ko. In 1979 gaat ze aan de slag bij Praxis in Heerlen. Enige tijd later wordt ze lid van de Dienstenbond CNV. Als ze gevraagd wordt iemand te vervangen in een bijeenkomst van de vrouwencommissie van de Interregionale Vakbondsraad (IVR), is er aanvankelijk aarzeling. Dat duurt maar kort want de ervaring smaakt naar meer. Ze blijft een groot aantal jaren actief in de Vrouwencommissie, tot deze eind jaren negentig wordt opgeheven.

Inlichtingendienst

Bericht uit Trouw, 5 december 1963

Hans maakt tijdens zijn militaire dienst deel uit van de Millitaire Inlichtingendienst (MID) bijzondere werkzaamheden. Hij typt complete spionagerapporten uit voor de militaire inlichtingendienst. Als kranten, radio en TV vele jaren later ten tijde van het DDR- regime melding maken van de uitwisseling van twee Nederlandse (Evert Reidon en Louw de Jager) en twee Oostduitse spionnen komt bij Hans de inhoud van een van die dikke spionagerapporten die hij moest uittikken weer bovendrijven. Juist ja, van de hand van Reidon en De Jager. Het tovert een glimlach op het gelaat van Hans en Helma. Een glimlach die plaats maakt voor opwellende tranen als het overlijden van zoon Jo aan de orde komt: slachtoffer van een tragisch ongeluk. Het kerft diepe krassen in  de ziel van beiden. Gelukkig is Ko er nog, werkzaam in de bibliotheek van Königswinter.

“Eens drukker, altijd drukker”

Hans is zijn hele werkzame leven de grafische bedrijfstak trouw gebleven. Voor zijn militaire dienst bij drukkerij Alberts in Kerkrade, daarna achtereenvolgens bij de Gebr. Anten en ‘Het Land van Valkenburg’ en vervolgens 27 jaar bij het Limburgs Dagblad. “Het werken bij zo’n krant voegt een extra dimensie toe aan het vak. Elke dag is er die spanning om de krant op tijd van de persen te doen rollen, ook als een griepepidemie collega’s velt of een technische storing het proces dreigt stil te leggen.” Vele jaren is Hans machinezetter bij de krant en vervolgens tot hij in 1992 met de VUT gaat, advertentieopmaker.

Na de overstap van Hans en zijn collega’s naar de Grafische Bond CNV wordt een afdeling Heerlen opgericht, met al snel Hans als secretaris. Ook vertegenwoordigt Hans vanaf dat moment de Grafische Bond in het districtsbestuur Limburg van de vakcentrale CNV. En namens zijn vakcentrale heeft Hans acht jaar lang zitting in de gemeentelijk WWV – RWW commissie.

Het Euregionale Vakbondswerk

Helma vindt in deze periode helemaal haar plekje in de Vrouwencommissie van de Euregionale Vakbondsraad. Een periode waarop ze nog altijd met genoegen terugkijkt. Conferenties in Aken, Geleen, Hengelhoef en op het kasteel in Wegimont met haar prachtige vergezichten. Wegimont vormt in die periode zo’n beetje de thuisbasis van de Vrouwencommissie.

Trekken door Europa

Het actieve vakbondswerk hebben beiden inmiddels achter zich gelaten. Jeu de boules en koersbal zijn ervoor in de plaats gekomen. En tot 2015 de caravan. Met de Nederlandse Caravanclub zijn ze zo ongeveer heel Europa doorgetrokken. Trips van verschillende weken met uitschieters tot wel negen en zelfs dertien weken. En dan komen natuurlijk de anekdotes. Zoals die keer in Noorwegen met die vele tunnels. Hans is die dag kwartiermaker, samen met een heel druk iemand en maakt zich al tijdens de reis erg nerveus. Als ze dan de zoveelste tunnel inrijden roept Hans plotseling: “Nou zie ik ook al niets meer!” Helma rustig “Als je nu die klep eens naar boven doet en gewoon door de ruit kijkt, zie je het prima.” Beiden kunnen er nu hartelijk om lachen. En natuurlijk moet er op hun leeftijd ingeleverd worden. Zo wordt wandelen steeds moeilijker. Maar nog steeds is voor beiden het leven meer dan de moeite waard. Laat Hans en Helma uit “Kirchroa” nog maar jaren schuiven!

Dit dubbelportret is eerder gepubliceerd in Gezicht van de vakbeweging – Zuid-Limburg, een uitgave van de VHV in oktober 2010.