Het geheugen van de vakbeweging

Werknmers_zijn_geen_gereedschap_ABVVVakbondswerk in bedrijfstak en onderneming

De eerste collectieve arbeidsovereenkomsten zijn lokale aangelegenheden. Denk aan de Amsterdamse diamantbewerkers.
Rond 1900 koersen werknemers en hun vakbonden steeds meer op collectieve arbeidsvoorwaarden. Die gelden voor hele bedrijfstakken en in het hele land, en dat beperkt de speelruimte van werkgevers om te concurreren op lonen en andere arbeidsvoorwaarden. Ook in de 21e eeuw zijn ‘bedrijfstak-cao’s’ nog steeds de ruggengraat van het cao-gebouw in Nederland.

Toch blijft de organisatie van vakbondsleden zelf tot ver na de oorlog vooral een lokale aangelegenheid. Pas in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw streeft de vakbeweging naar versteviging van zijn positie op bedrijfsniveau. Het ‘bedrijvenwerk’ ontstaat. Vandaaruit wordt vervolgens ook de werknemersinvloed richting het bedrijfstakniveau verder verstevigd.

  • 13/06/2022

Rood noch Oranje

De Matrozenbond behoort tot de meest strijdbare en tot de verbeelding sprekende Nederlandse vakorganisaties. De bond sloeg met zijn inzet en activiteiten openingen in de gesloten organisatie van de Koninklijke Marine. Het wervingsbeleid en de duur van de dienstverbanden roepen associaties op met de ronselpraktijken in het Russische Rijk. Harry Peer recenseert het proefschrif van Johan van der Worp, Rood noch Oranje…

Lees meer
  • 23/05/2022

Sterker door strijd in de Rotterdamse haven

Zoals Kees Marges aan het slot van aflevering 21 heeft verteld, kondigde de directie van Rotterdam Terminal, een middelgrote stukgoedterminal, op 7 april 1984 opnieuw het ontslag aan van 150 werknemers. In deze aflevering het relaas over wat er toen volgde…

Lees meer
  • 10/05/2022

De Spoorwegen, de Jodenvervolging en …

‘Wir haben es nicht gewusst’ geldt ook voor de Spoorwegen, zegt David Barnouw in zijn lezing op Bevrijdingsdag 2022 in het Amsterdamse Centraal Station. En voor de betrokken Nederlandse ambtenaren en politieagenten…

Lees meer
  • 30/04/2022

Meer dan 35 jaar als spin in het web van economisch-historisch onderzoek

Jacques van Gerwen (1956) heeft sociaaleconomische geschiedenis gestudeerd aan de Universiteit Utrecht. In 1993 promoveert hij op De Centrale centraal. Geschiedenis van de Centrale Arbeiders- Verzekerings- en Depositobank, opgericht in 1904 tot aan de fusie in de Reaal Groep in 1990 (IISG/NEHA, 1993), een geschiedenis van de verzekeringsmaatschappij die de oprichting van het IISG heeft mogelijk gemaakt. In 1985 is hij in dienst getreden als conservator bij het Nederlandsch Economisch Historisch Archief (NEHA). In mei 2022 neemt hij na 37 jaar afscheid.

Lees meer
  • 23/02/2022

Joop van der Glas – gedreven vakbondsman en polderaar

Eind januari 2022 is Joop van der Glas (1932) op 89-jarige leeftijd overleden. Henk Hartveld die in de jaren tachtig met hem het arbeidsmarktbeleid van de Bouw- en Houtbond FNV vorm heeft gegeven, herinnert zich hem als een bestuurder met een brede en sociale blik op de samenleving.

Lees meer